กล้องวงจรปิดในหอพักจำเป็นแค่ไหน ? กฎหมาย PDPA เจ้าของต้องรู้!

กล้องวงจรปิดถือเป็นหนึ่งในอุปกรณ์สำคัญที่ช่วยดูแลความปลอดภัยภายในหอพัก ไม่ว่าจะเป็นบริเวณทางเข้า-ออก ทางเดิน หรือลานจอดรถ แต่หลังจาก พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) มีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2565 ทำให้การติดตั้งกล้องวงจรปิดก็มีรายละเอียดที่เจ้าของหอพักต้องใส่ใจเพิ่มมากขึ้น เพราะภาพใบหน้าและพฤติกรรมของผู้เช่าที่สามารถระบุตัวบุคคลได้ถือเป็นข้อมูลส่วนบุคคล ดังนั้นเจ้าของหอพักจึงควรทำความเข้าใจข้อกำหนดของกฎหมายให้ดี ซึ่งในบทความนี้เราจะพาไปเจาะลึกตั้งแต่เหตุผลที่หอพักควรมีกล้องวงจรปิด หลักปฏิบัติตาม PDPA ไปจนถึงข้อควรระวังในการใช้งาน เพื่อให้สามารถดูแลความปลอดภัยของผู้พักอาศัยได้โดยไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล

กล้องวงจรปิดสำคัญกับหอพักอย่างไร ?

ความปลอดภัยเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ผู้เช่าใช้ประกอบการตัดสินใจเลือกหอพัก โดยเฉพาะกลุ่มนักศึกษาและคนวัยทำงานที่ต้องพักอาศัยเพียงลำพัง การมีกล้องวงจรปิดติดตั้งตามจุดสำคัญ เช่น ทางเข้า-ออก ลานจอดรถและพื้นที่ส่วนกลาง จึงช่วยเพิ่มความมั่นใจให้กับผู้เช่าได้ว่ามีระบบดูแลความปลอดภัยที่เหมาะสม นอกจากนี้กล้องวงจรปิดยังมีประโยชน์ต่อการบริหารจัดการหอพักในหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็น…

• ป้องกันการลักทรัพย์และบุคคลภายนอกเข้ามาโดยไม่ได้รับอนุญาต
• ใช้เป็นหลักฐานเมื่อเกิดเหตุ เช่น รถถูกเฉี่ยวชน ของหายหรือการทะเลาะวิวาท
• ช่วยตรวจสอบเหตุการณ์ได้รวดเร็ว ลดข้อพิพาทระหว่างผู้เช่ากับเจ้าของ
• เสริมภาพลักษณ์ของหอพักให้ดูเป็นมืออาชีพ

โดยทั่วไปกฎหมายหอพักไม่ได้บังคับให้ทุกแห่งต้องติดกล้องวงจรปิด แต่ในทางปฏิบัติหอพักที่ไม่มีกล้องมักเสียเปรียบในการแข่งขัน และเจ้าของเองก็เสี่ยงต่อภาระรับผิดชอบเมื่อเกิดเหตุ ดังนั้นกล้องจึง “จำเป็น” ในเชิงธุรกิจ ถึงแม้ไม่ใช่ข้อบังคับทางกฎหมายโดยตรงก็ตาม

หอพักเข้าข่าย PDPA หรือไม่ ?

คำตอบคือ เข้าข่าย เนื่องจาก พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) มีข้อยกเว้นเฉพาะการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตนหรือกิจกรรมในครอบครัวเท่านั้น เช่น การติดตั้งกล้องวงจรปิดภายในบ้านเพื่อดูแลความปลอดภัยของสมาชิกในครอบครัว แต่สำหรับสถานที่ประกอบกิจการอย่างหอพัก ซึ่งมีการดำเนินงานในเชิงธุรกิจ จะไม่เข้าข้อยกเว้นดังกล่าว

เมื่อหอพักเป็นสถานประกอบกิจการ เจ้าของหรือผู้ประกอบการที่เป็นผู้ตัดสินใจเกี่ยวกับการเก็บรวบรวมและใช้ข้อมูลจากกล้องวงจรปิด จึงมีสถานะเป็น “ผู้ควบคุมข้อมูลส่วนบุคคล” และต้องรับผิดชอบต่อข้อมูลภาพที่กล้องบันทึกไว้ แม้ห้องพักของผู้เช่าจะเป็นพื้นที่อยู่อาศัยส่วนตัว แต่กล้องวงจรปิดที่ติดตั้งในพื้นที่ส่วนกลาง เช่น ทางเข้า-ออก โถงทางเดิน หรือลานจอดรถ ก็ยังอยู่ภายใต้กฎหมาย PDPA เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม เจ้าของหอพักไม่จำเป็นต้องขอความยินยอมจากผู้เช่าทุกคนก่อนติดตั้งกล้องวงจรปิดเสมอไป เนื่องจากสามารถอาศัย “ฐานประโยชน์โดยชอบด้วยกฎหมาย” (Legitimate Interest) ตามมาตรา 24 (5) ได้ หากการติดตั้งกล้องมีความจำเป็นเพื่อป้องกันอาชญากรรมและรักษาความปลอดภัยของผู้พักอาศัย โดยต้องพิจารณาชั่งน้ำหนักระหว่างประโยชน์ที่ได้รับกับสิทธิขั้นพื้นฐานของเจ้าของข้อมูลส่วนบุคคลด้วย

หลักปฏิบัติสำหรับเจ้าของหอพักในการติดตั้งกล้องวงจรปิด

1. ติดป้ายแจ้งเตือนให้ชัดเจน

ป้ายแจ้งเตือนการใช้กล้องวงจรปิดเป็นสิ่งสำคัญที่เจ้าของหอพักไม่ควรมองข้าม โดยควรติดตั้งในจุดที่มองเห็นได้ง่ายก่อนเข้าสู่พื้นที่ที่มีกล้องบันทึกภาพ พร้อมระบุข้อมูลสำคัญ เช่น วัตถุประสงค์ในการบันทึกภาพ ชื่อผู้ควบคุมข้อมูล และช่องทางติดต่อ รวมถึงอาจเพิ่ม QR Code เพื่อให้ผู้เช่าสามารถอ่านประกาศความเป็นส่วนตัวฉบับเต็มได้

2. กำหนดวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน

เจ้าของหอพักควรกำหนดวัตถุประสงค์ในการติดตั้งกล้องวงจรปิดให้ชัดเจนตั้งแต่แรก เช่น เพื่อป้องกันอาชญากรรมและรักษาความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของผู้พักอาศัย พร้อมทั้งใช้ภาพที่บันทึกไว้ตามวัตถุประสงค์ที่แจ้งให้ทราบเท่านั้น ไม่ควรนำภาพไปใช้ติดตามพฤติกรรมส่วนตัวของผู้เช่าหรือใช้ในเรื่องอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องโดยไม่มีฐานทางกฎหมายรองรับ

3. เลือกจุดติดตั้งอย่างเหมาะสม

ควรติดตั้งกล้องวงจรปิดในพื้นที่ส่วนกลางที่จำเป็นต่อการรักษาความปลอดภัย เช่น ทางเข้า-ออก ลิฟต์ บันได ทางเดิน และลานจอดรถ โดยต้องคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวของผู้พักอาศัยด้วย ทั้งนี้ไม่ควรติดตั้งกล้องในพื้นที่ส่วนตัว เช่น ห้องน้ำ ห้องอาบน้ำ ห้องเปลี่ยนเสื้อผ้า หรือภายในห้องพักของผู้เช่า

4. กำหนดระยะเวลาเก็บภาพและจำกัดผู้เข้าถึง

กฎหมาย PDPA ไม่ได้กำหนดระยะเวลาจัดเก็บภาพจากกล้องวงจรปิดเป็นจำนวนวันตายตัว แต่กำหนดให้จัดเก็บข้อมูลเท่าที่จำเป็นตามวัตถุประสงค์ในการใช้งาน โดยในทางปฏิบัติหลายหน่วยงานกำหนดระยะเวลาไว้ประมาณ 30-90 วัน ดังนั้นเจ้าของหอพักควรกำหนดระยะเวลาให้เหมาะสมกับลักษณะกิจการ พร้อมจำกัดสิทธิ์การเข้าถึงภาพย้อนหลังเฉพาะเจ้าของหรือเจ้าหน้าที่ที่ได้รับอนุญาต และมีมาตรการป้องกันไม่ให้บุคคลที่ไม่เกี่ยวข้องเข้าถึงข้อมูลได้

5. ห้ามเผยแพร่ภาพโดยพลการ

เจ้าของหอพักไม่ควรนำภาพจากกล้องวงจรปิดไปโพสต์ลงโซเชียลมีเดียเพื่อประจานผู้เช่าหรือบุคคลที่ต้องสงสัย เนื่องจากอาจเข้าข่ายการใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และในบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับความผิดฐานหมิ่นประมาทด้วยการโฆษณาได้ หากต้องการใช้ภาพเป็นหลักฐานเมื่อเกิดเหตุอาชญากรรม ควรส่งมอบให้เจ้าหน้าที่ตำรวจหรือหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายผ่านช่องทางที่เหมาะสมแทน

ไม่ปฏิบัติตาม PDPA มีโทษอย่างไร ?

หากเจ้าของหอพักไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย PDPA อาจจะต้องเผชิญกับความผิดทั้งหมด 3 ด้าน ได้แก่…

1. โทษทางแพ่ง ซึ่งต้องชดใช้ค่าสินไหมทดแทนแก่ผู้เสียหาย และศาลอาจกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษเพิ่มเติมได้ไม่เกิน 2 เท่าของความเสียหายที่แท้จริง
2. โทษทางอาญา ซึ่งมีทั้งจำคุกและปรับในบางกรณี เช่น การใช้หรือเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหวโดยมิชอบตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
3. โทษทางปกครอง ซึ่งมีอัตราค่าปรับแตกต่างกันตามลักษณะความผิด โดยบางกรณีมีโทษปรับสูงสุดถึง 5 ล้านบาท

ทั้งนี้สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ได้เริ่มบังคับใช้กฎหมายและมีคำสั่งลงโทษปรับหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนแล้ว โดยข้อมูล ณ วันที่ 1 สิงหาคม 2568 ระบุว่ามีคำสั่งลงโทษปรับทางปกครองสะสม 6 เรื่อง รวม 9 คำสั่ง คิดเป็นมูลค่ารวมกว่า 21.5 ล้านบาท แม้กรณีดังกล่าวจะเกี่ยวข้องกับการรั่วไหลของข้อมูลและการขาดมาตรการรักษาความปลอดภัยเป็นหลัก ไม่ใช่กรณีการใช้กล้องวงจรปิดในหอพักโดยตรง แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่าหน่วยงานกำกับดูแลมีการบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง

เช็กลิสต์ก่อนติดตั้งหรือปรับปรุงระบบกล้องวงจรปิด

ก่อนเริ่มใช้งานหรือต้องการปรับปรุงระบบกล้องวงจรปิดในหอพัก เจ้าของควรตรวจสอบความพร้อมของระบบและการจัดการข้อมูลให้สอดคล้องกับกฎหมาย PDPA โดยสามารถใช้เช็กลิสต์ต่อไปนี้เป็นแนวทางได้

• มีป้ายแจ้งเตือนในทุกพื้นที่ที่มีกล้องหรือไม่
• ระบุวัตถุประสงค์การใช้ภาพไว้เป็นลายลักษณ์อักษรหรือไม่
• มุมกล้องหลีกเลี่ยงพื้นที่ส่วนตัวของผู้เช่าแล้วหรือไม่
• ตั้งรหัสผ่านและจำกัดผู้ที่เข้าถึงเครื่องบันทึกภาพหรือไม่
• กำหนดระยะเวลาเก็บและลบภาพย้อนหลังไว้แล้วหรือไม่
• มีขั้นตอนรองรับเมื่อผู้เช่าขอดูภาพหรือสอบถามเรื่องข้อมูลของตนหรือไม่

หากหอพักมีผู้เช่าจำนวนมากหรือมีระบบกล้องวงจรปิดที่ซับซ้อน การปรึกษานักกฎหมายหรือผู้เชี่ยวชาญด้าน PDPA จะช่วยให้เจ้าของหอพักสามารถวางระบบจัดการข้อมูลส่วนบุคคลได้อย่างเหมาะสม ลดความเสี่ยงจากการละเมิดสิทธิของผู้เช่า และช่วยให้การดำเนินธุรกิจเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย

กล้องวงจรปิด เป็นอุปกรณ์สำคัญที่ช่วยดูแลความปลอดภัยและเสริมความน่าเชื่อถือให้กับหอพัก แต่การติดตั้งและใช้งานภายใต้กฎหมาย PDPA ก็เป็นสิ่งที่เจ้าของต้องให้ความสำคัญไม่แพ้กัน ตั้งแต่การติดป้ายแจ้งเตือน การระบุวัตถุประสงค์ในการบันทึกภาพ การเลือกตำแหน่งติดตั้งที่เหมาะสม ไปจนถึงการจัดเก็บและจำกัดสิทธิ์การเข้าถึงข้อมูล รวมถึงการไม่นำภาพไปเผยแพร่โดยพลการ เพราะการปฏิบัติตามข้อกำหนดเหล่านี้ไม่เพียงช่วยลดความเสี่ยงในการกระทำผิดกฎหมาย แต่ยังสะท้อนถึงความใส่ใจในสิทธิและความเป็นส่วนตัวของผู้เช่า ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของการบริหารหอพักให้น่าอยู่และได้รับความไว้วางใจจากผู้พักอาศัย ทั้งนี้เจ้าของหอพัก/อพาร์ทเม้นท์ท่านใด ที่ต้องการปล่อยเช่าห้องว่างและต้องการให้หอพักของคุณเข้าถึงกลุ่มผู้เช่าได้มากขึ้น คุณก็สามารถมาลงประกาศได้ฟรีที่ Renthub : เว็บไซต์ค้นหาหอพักอันดับ 1 ของประเทศไทย ที่ใคร ๆ ก็ไว้ใจเข้ามาค้นหาหอพัก

Thirakan

Thirakan Thongseenual เป็นนักเขียนที่มีประสบการณ์มากกว่า 3 ปี ที่ Asia Direct และ RabbitCare โดยมีความชำนาญในประกันรถยนต์ เน้นเขียนบทความที่เผยแพร่บน Blog และมีความเชี่ยวชาญด้าน SEO กว่า 4 ปี ซึ่งเป็นสิ่งที่เธอได้ใช้ในการสร้างความรู้และเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายของ Asia Direct อย่างมีประสิทธิภาพ จบการศึกษาจากมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ปริญญาตรี สาขา Information Technology